Najczęstsze pytania o dowody cyfrowe

Najprościej mówiąc, jest to informacja istniejąca w formie cyfrowej, która może mieć znaczenie dla ustalenia określonych faktów.

Może to być m.in. wiadomość e-mail, SMS, rozmowa w komunikatorze, post lub komentarz w mediach społecznościowych, zdjęcie, film, nagranie, dokument, strona internetowa, historia transakcji, log systemowy czy inny zapis elektroniczny.

W praktyce znaczenie może mieć nie tylko sama treść, ale również jej źródło, kontekst, data, adres URL, informacje o autorze oraz dostępne dane techniczne.

Dlatego zabezpieczanie materiału cyfrowego często powinno polegać na zachowaniu czegoś więcej niż tylko tego, co widać na ekranie.

Screenshot może stanowić materiał wykorzystywany w postępowaniu, ale nie należy automatycznie zakładać, że sam zrzut ekranu wystarczy w każdej sytuacji.

Może nie pokazywać pełnego adresu strony, szerszego kontekstu rozmowy, informacji o źródle czy innych danych związanych z materiałem. Jest też stosunkowo łatwy do edycji.

Dlatego warto zastanowić się, co oprócz samego obrazu ekranu można zachować.

Jeżeli treść może mieć istotne znaczenie w przyszłym sporze lub postępowaniu, warto rozważyć jej bardziej kompleksowe zabezpieczenie.

Pierwszym odruchem często jest odpowiedź, zablokowanie autora albo zgłoszenie treści administratorowi.

Jeżeli jednak materiał może mieć dla Ciebie znaczenie, najpierw zadbaj o jego zachowanie.

W zależności od sytuacji warto zachować m.in. treść publikacji, profil autora, adres URL, datę i godzinę, komentarze, odpowiedzi oraz szerszy kontekst.

Dopiero później podejmuj działania zmierzające do usunięcia treści.

W Laboratorium znajdziesz również procedurę „Pierwsze 15 minut”, która pokazuje krok po kroku, co zrobić, gdy materiał może zniknąć.

Nie zwlekaj z zachowaniem dostępnych informacji.

W szczególności postaraj się zachować:

treść → autora/nadawcę → źródło → URL → czas → kontekst.

Nie ograniczaj się automatycznie do wykadrowanego screena samego zdania, które jest dla Ciebie istotne.

Jeżeli materiał może mieć duże znaczenie prawne lub biznesowe, możesz rozważyć profesjonalne zabezpieczenie go jeszcze zanim zostanie usunięty.

Niekoniecznie.

Wiele zależy od rodzaju treści, platformy, czasu, który upłynął, oraz od tego, jakie informacje zostały wcześniej zachowane.

Sprawdź, czy posiadasz screenshoty, nagrania, wiadomości, e-maile, linki, pliki, powiadomienia lub inne materiały związane ze zdarzeniem.

Nie zakładaj jednak, że każdą usuniętą treść można później odzyskać.

Dlatego w przypadku materiału, który może być istotny, najbezpieczniej działać, zanim zniknie.

Nie.

To bardzo ważne rozróżnienie.

Hash SHA-256 można potraktować jak matematyczny „odcisk” określonych danych. Pozwala m.in. później sprawdzić, czy porównywany plik ma tę samą zawartość.

Zmiana danych powoduje co do zasady powstanie innego skrótu.

Hash nie potwierdza jednak samodzielnie, że przedstawiona na zdjęciu sytuacja naprawdę się wydarzyła, że dokument sporządziła wskazana osoba albo że treść została opublikowana przez określone konto.

W Laboratorium możesz bezpłatnie obliczyć SHA-256 swojego pliku.

Kwalifikowany elektroniczny znacznik czasu jest mechanizmem pozwalającym powiązać określone dane z określonym momentem w czasie zgodnie z właściwymi wymaganiami prawnymi i technicznymi.

W dużym uproszczeniu pomaga wykazać, że określone dane istniały najpóźniej w danym momencie i od tego czasu zachowały integralność w zakresie objętym mechanizmem znacznika.

Nie oznacza to jednak automatycznie potwierdzenia prawdziwości samej treści.

Dlatego znacznik czasu należy rozumieć jako jeden z elementów procesu dokumentowania materiału, a nie „pieczęć prawdy”.

Metadane to dane opisujące inne dane.

W zależności od rodzaju pliku lub systemu mogą obejmować informacje dotyczące np. czasu utworzenia lub modyfikacji, parametrów technicznych, urządzenia, formatu czy sposobu przetwarzania.

Nie wszystkie pliki posiadają te same metadane i nie wszystkie informacje zapisane w metadanych należy traktować jako niepodważalne.

Mimo to mogą stanowić istotny element szerszej analizy materiału cyfrowego.

Nie istnieje prosta zasada „nagranie jest zawsze lepsze”.

Nagranie ekranu może pozwolić pokazać więcej kontekstu — np. przejście od profilu do publikacji, rozwijanie komentarzy czy sposób poruszania się po stronie.

Screenshot może natomiast być wygodnym sposobem zachowania konkretnego widoku.

W niektórych sytuacjach sensowne jest zachowanie kilku różnych elementów dokumentacji, zamiast polegania na jednej metodzie.

Jeżeli materiał może mieć znaczenie dowodowe, warto zachować oryginalną wersję.

Przycięcie obrazu może usunąć informacje, które później okażą się istotne: nazwę profilu, adres strony, czas, kontekst rozmowy albo elementy interfejsu.

Jeżeli potrzebujesz przygotować dodatkową wersję z zaznaczonym fragmentem, zachowaj również niezmodyfikowany materiał źródłowy.

Podobna zasada dotyczy zdjęć, filmów i innych plików.

Możesz chcieć doprowadzić do jak najszybszego usunięcia szkodliwej treści i jest to zrozumiałe.

Jeżeli jednak publikacja może mieć znaczenie dla dalszych działań, rozważ najpierw jej zabezpieczenie, a dopiero później zgłoszenie.

Skuteczne zgłoszenie może spowodować, że treść przestanie być dostępna — czyli osiągniesz jeden cel, ale możesz jednocześnie utrudnić sobie jej późniejsze udokumentowanie.

Nie koncentruj się wyłącznie na jednym zdaniu.

W zależności od sytuacji istotne mogą być również:

• informacje pozwalające określić rozmówcę,
• data i czas,
• wcześniejsze i późniejsze wiadomości,
• ciągłość rozmowy,
• załączniki,
• zdjęcia i filmy,
• informacje widoczne w aplikacji.

Jeżeli sprawa jest poważna, warto zachować materiał możliwie wcześnie, zanim wiadomości, konto lub dostęp do rozmowy ulegną zmianie.

Samo wydrukowanie wiadomości lub wykonanie screenshota może nie zachować wszystkich dostępnych informacji.

E-mail może zawierać również nagłówki wiadomości i inne dane techniczne.

Dlatego — jeżeli materiał może mieć znaczenie — warto zachować oryginalną wiadomość oraz dostępne dane techniczne, a nie tylko jej wizualną reprezentację.

Może.

Niektóre aplikacje i serwisy podczas przesyłania zdjęć, filmów lub innych materiałów mogą je kompresować, konwertować albo zmieniać część informacji związanych z plikiem.

Jeżeli zależy Ci na zachowaniu materiału w jego pierwotnej postaci, zachowaj oryginalny plik i pracuj na kopiach.

Nie traktuj pliku pobranego później z komunikatora automatycznie jako identycznego z pierwotnym plikiem.

Nie da się odpowiedzialnie odpowiedzieć „tak” albo „nie” bez znajomości konkretnej sprawy.

Znaczenie materiału zależy m.in. od rodzaju postępowania, sposobu jego pozyskania, możliwości ustalenia źródła, kontekstu, innych dowodów oraz oceny dokonywanej w konkretnej sprawie.

Dlatego LABORATORIUM CYFROWYCH DOWODÓW nie wydaje „certyfikatów, że dowód zostanie uznany przez sąd”.

Pokazujemy natomiast, jak świadomie dokumentować materiały cyfrowe i rozumieć technologie wykorzystywane przy ich zabezpieczaniu.

Nie.

LABORATORIUM CYFROWYCH DOWODÓW jest przede wszystkim bezpłatnym centrum wiedzy o dowodach cyfrowych.

Znajdziesz tutaj wiedzę, procedury, checklisty, publikacje ekspertów i bezpłatne narzędzia.

Jeżeli potrzebujesz profesjonalnego zabezpieczenia materiału, możesz przejść do Authoya.

LABORATORIUM CYFROWYCH DOWODÓW → dowiedz się, co zrobić.
Authoya → profesjonalnie zabezpiecz materiał.

Pełnią zupełnie inne funkcje.

LABORATORIUM CYFROWYCH DOWODÓW jest centrum wiedzy. Możesz tutaj przeczytać poradniki, sprawdzić procedury, poznać technologie i skorzystać z bezpłatnych narzędzi.

Authoya jest rozwiązaniem przeznaczonym do profesjonalnego zabezpieczania materiałów cyfrowych.

Nie musisz korzystać z Authoya, aby korzystać z wiedzy publikowanej w Laboratorium.

Chcemy, żeby wiedza pozostała dostępna bezpłatnie.

Zabezpieczenie materiału i rozwiązanie problemu to dwie różne rzeczy.

Możesz mieć świetnie zachowany materiał, ale nadal potrzebować np. dalszych ustaleń, analizy OSINT lub działań detektywistycznych.

W takich sytuacjach LABORATORIUM CYFROWYCH DOWODÓW może kierować do odpowiednich detektywów w sieci Sekoorya.

W uproszczeniu:

LABORATORIUM CYFROWYCH DOWODÓW — WIEDZA↓Authoya — ZABEZPIECZENIE↓Sekoorya — DZIAŁANIA DETEKTYWÓW, gdy wymaga tego konkretna sytuacja.

Tak.

Podstawowe narzędzia Laboratorium mają być dostępne bezpłatnie i zaprojektowane również dla osób bez wiedzy technicznej.

Przy każdym narzędziu wyjaśniamy:

co robi → czego nie robi → jak interpretować wynik → jakie są jego ograniczenia.

Nie chcemy, żeby użytkownik otrzymywał tajemniczy ciąg cyfr i liter. Chcemy, żeby rozumiał, co właśnie zrobił.

W wersji narzędzia zaprojektowanej dla LABORATORIUM CYFROWYCH DOWODÓW obliczenie SHA-256 ma odbywać się lokalnie w przeglądarce użytkownika.

Oznacza to, że plik użyty wyłącznie do tego obliczenia nie powinien opuszczać urządzenia użytkownika.

Na stronie generatora informacja ta powinna być bardzo wyraźnie widoczna.

Nie.

Materiały publikowane w Laboratorium mają charakter informacyjny i edukacyjny.

Pomagają zrozumieć zagadnienia związane z materiałami cyfrowymi, ale nie zastępują indywidualnej analizy konkretnej sprawy przez odpowiedniego specjalistę.

Od problemu, nie od technologii.

Nie musisz wiedzieć, czym jest SHA-256, HTML czy znacznik czasu.

Wejdź do poradników:

„Jak zabezpieczyć dowód z ...”

i wybierz, z czym masz do czynienia:

Facebook · Instagram · TikTok · WhatsApp · Messenger · e-mail · strona WWW · zdjęcie · film · inne.

Każdy poradnik prowadzi Cię krok po kroku.

A jeżeli sytuacja dzieje się właśnie teraz i treść może zniknąć, zacznij od: